Ekip Liderlikleri

Liderlik kavramı küçük yaşlardan beri üzerinde okuyup, düşündüğüm, tarihteki büyük şahsiyetlerin hayatlarını okurken de beni en çok etkileyen, en çok dikkate aldığım özelliklerden biri oldu hep.

Neden böyleydi bilmiyorum? Ama sanırım bizim toplumumuzun sistem temelli değil de kişi yada lider temelli bir yaşam / yönetim tarzı olmasının ve bu tarzın bizim kültürel genetik yapımıza da sirayet etmiş olmasının, ister istemez benim hayata bakışımı da etkilediğini düşünebilirim.

Liderlik tabi ki tek bir sosyal alanda geçerli olan bir anahtar kavram değil ama bugünkü yazımda daha çok iş hayatına bakan yönü ve bana göre iş hayatında başarının gizli formülü diye de adlandırabileceğimiz Ekip Liderliği üzerine bir şeyler anlatmaya çalışacağım.

Ekip Liderliği aslında sistem temelli yapı ile lider temelli yapının bir karışımı bana göre. Daha da doğrusu Lider temelli yaklaşımın Sistem temelli bir dönüşüme tabi tutulması.

Bugün yönetim konusunda başarılı olmak isteyen tüm kurum ve işletmelerin liderlik kavramını sadece en tepedeki kişi özelinden çıkarıp küçük ekipler bazında ele alarak belirli bir sistematik içerisinde bunu inşaa etmeleri gerekmektedir.

Ünlü gazeteci-yazar Walter Lippmann, “Herkes benzer düşüncedeyse, hiç kimse fazla düşünmüyor demektir” diyor. Bize bizim söyleyeceklerimizden farklı bir şey söyleyemeyecek biriyle nereye kadar ilerleyebiliriz ve bu bize ne katar?

Bir liderden beklenen, birlikte çalıştığı insanların yaratıcı potansiyelini ortaya çıkarma ve kullanma yeteneğidir.

İnsanları harekete geçirme, insan potansiyelini etkin yönetme, enerji verme, motive etme ve yön gösterme, 21. yüzyıla doğru ekip liderlerinin sahip olması gereken birincil önemdeki becerilerdir.

O halde madem ki, liderliği en tepede yer alan bir kavram olmaktan çıkarıp bunu en alttaki ekip seviyesine indireceğiz, o zaman önce Ekip Oluşturma ile işe başlanması gerekir.

Ekip Oluşturma

  • Ekip misyon ve amacının net şekilde belirlenmesi gerekir. Amaç açık ve belirgin olduğu kadar üyeler açısından geliştirici, heyecan verici, hatta bireylerin bedensel ve zihinsel sınırlarını zorlayıcı olmalıdır.
  • Ekip içi rol ve sorumlulukların dağılımı yapılmalı, roller açıkça tanımlanmalıdır. Kimlerin hangi iş/proje/operasyondan sorumlu oldukları ve kimlerle çalışacakları net olmalıdır. Açıkta bir iş kesinlikle kalmamalıdır. Ekip üyelerinin suçlanmadan ve savunmaya geçmeden performans analizi yapılabilmelidir. Aksi halde, görevlerin yerine getirilmesinde büyük enerji kaybı yaşanır.
  • Ekip içi ve ekipler arası ilişkilerin düzenlenmesi. Gerek ekip içerisinde gerekse kurum içerisinde ki diğer ekiplerle maksimum iş birliği ve samimi, açık iletişimin temelleri daha ekip kurulurken net bir şekilde tanımlanmalıdır. Unutulmamalıdır ki, çalışanlar su misali, girdikleri kabın (ekibin) şeklini alırlar. Nasıl bir şekil almak istedikleri ilk önce Ekip Lideri’nin sorumlu olduğu bir konudur.
  • Ekip başarısını ve verimini etkileyen en önemli faktörlerden birisi ekip üyelerinin seçimidir. Teknik yetkinlikler ve becerilerin yanında, kişilerin duygusal olgunluğa sahip, sinerji oluşturmaya eğilimli kişiler olmalarına mutlaka dikkat etmek gerekir. Asinerji oluşturmaya eğilimli kişiler güçlüklere ve problemlere yönelir, bir fikrin nasıl işe yaramayacağını göstermeye çalışırken, sinerji yaratmaya eğilimli kişiler çözüme ve sonuca yönelir ve fikrin nasıl yararlı olacağını bulmaya çalışırlar. Kişileri ve fikirleri önemsemeyen, mutlaka haklı çıkmaya çalışan, engelleri “imkansızlıklar” olarak gören asinerjik kişilerin aksine, sinerjik kişiler başkalarının görüşlerini hesaba katar, en iyi çözüme ulaşmaya çalışır, karşısındakinin olumlu özelliklerini bulur ve engelleri aşılacak zorluklar olarak görürler.

Ekip Yönetimi

  • Ekip içerisinde güven oluştur. İş ortamında güven olmadığı zaman iş birliği yapılamaz; iş birliği olmayınca da iş yapılamaz. Güven duygusunu oluşturmak öncelikle liderin sorumluluğundadır. Peki nasıl oluşacak bu güven ?
    • Sonuçlara yönelik olmak güven duygusunun temelini oluştur. Kırgınlık ve küskünlük yaşanmaz, geri bildirimler yapıcı ve olumlu duygular yaratır.
    • Bütünlük içinde davranmak “özü sözü bir olmak”tır. Çalışanların ahlak kurallarına uygun hareket etmelerini ve bir değer sistemine sahip olmalarını açıklar.
    • İlgi göstermek, birlikte çalıştığı kişilerin ihtiyaçlarını anlamak ve ihtiyaçları karşılama gayreti içinde olmaktır. Birbirine ilgi gösteren çalışanların bulunduğu bir kurumda, çalışanların katkıları görünür ve takdir edilir.
    • Ekip liderinin de, güven zeminini ve kurallarını kendi eylemleri ile ortaya koyması gerekir. Bir iş liderinden beklenen, söylediğini yapan, yaptığını söyleyen bir kişi olmasıdır.
  • Yönetim/Liderlik tarzın ile etki yap, iz bırak. İşleri belli bir düzen ve tutarlılık içinde yürütmeye kendini adamış yönetici efsanesi geçmişte kaldı. Bugün bütün dikkatler lider üzerinde toplanıyor. Peki nasıl etkilenecek bu ekip ?
    • Biraz ters gelebilir ama lider değişim kaynağı olmalı ve ekibinin atalete düşmesine asla fırsat vermemelidir. Lider, ileri görüşlüdür, geleceği yorumlar, kimsenin fark edemediği ya da farketse de el atmaya cesaret edemediği fırsatlara göz diker, yorumlarını bir mesaja dönüştürüp çevresine aşılamaya girişir, insanları bir inanç etrafında birleştirir.
    • Lider ekibin pusulası olmalıdır. Liderin vizyonu ve mesajı ona ve ekibe yön verir, hareketin devamını sağlar. Vizyon, gidilecek yöne odaklanarak kaybolmadan o doğrultuda yol almak için bir pusuladır.
    • Lider bölen, ekip içerisinde dedikodu yapan değil birleştiren konumunda olmalı ve saygıdeğer olmalıdır. Lider, insanların vizyonunu anlamalarını ve bunu gerçekleştirmek için aynı safta toplanmasını sağlar. Liderin geçmişi, itibarı ve güvenilirliği, söylemleriyle eylemleri arasındaki tutarlılık, inandırıcılığını etkiler.
    • Lider kesinlikle analitik düşünebilmelidir. Ekip liderinin analitik düşünce becerisine sahip olması, fırsatları görebilmeye, krizleri çözebilmeye veya önleyebilmeye imkan verir.
    • Lider iz bırakır. Lider, değerleri ve ahlak anlayışıyla, üslubuyla ve davranış biçimiyle çevresine, hatta tüm topluma örnek olur. Kendisinden sonra gelenlere özdeşleşebilecekleri bir model sunar.
    • Lider her zaman kendini geliştirme ve bunu ekibine de aşılama sorumluluğundadır. Kendi gücünü tanıyan ve sonuna kadar geliştirme çabasında olan lider, çevresinde bulaşıcı bir etki yapar. Başkalarının da kendi güçlerini geliştirme isteği duymasını sağlar ve çevresinde bir nitelik sıçramasına neden olur.

Ekip Yönetiminde Sıkıntılı Noktalar

Ekip çalışmasını zora koşan, hayal kırıklıklarına neden olan bazı koşullar gözardı edilmemelidir. Bu etkenler insanın toplu olarak hareket ettiği her yerde karşılaşılabilecek noktalardır.Peki bu ekip çalışmasını zorlaştıran etkenler nedir?

  • Grup düşüncesi : Grup düşüncesi, grupta hatalı karar verme mekanizmasının gelişmesi anlamına gelir. Grup üyeleri, konuyu gerçekçi olarak analiz etmek yerine, grup içerisinde uyumun bozulmaması için anlaşma eğiliminde olabilirler. Grup düşüncesinin çeşitli nedenleri vardır. Ekibin dokunulmaz olduğu yanılgısı, olağanüstü bir iyimserlik yaratır; hata yapma olasılığı göz ardı edilir ve aşırı risk alınabilir. Grup üyeleri kendi güçlerini olduğundan daha yüksek, rakibin gücünü olduğundan daha zayıf görürler. Dıştan gelen uyarılara önem vermez, bunları küçümserler. Grup kararına aykırı bilgi ve fikirler söylenmez.
  • Sosyal kaytarma : Sosyal kaytarma, grup üyesi olarak harcanan çabanın, bireylerin tek tek harcayacağı çabadan daha az olmasıdır. Bazı ekip üyeleri fazla çalışırken, diğerleri daha az çalışabilir, bazıları da kendi işlerini başkalarının sırtına yıkabilir. Ekip lideri, Ekip Oluşturma aşamasında ifade edilen performans ölçümü & analizini sağlıklı bir şekilde işletip zamanında geri bildirimlerle sosyal kaytarmaya karşı kesin önlem almalıdır.Bu durumun oluşması ilerleyen zamanlarda ekip için öldürücü sıkıntıların kaynağı olabilir. Zira ekip üyelerinin aidiyet ve adalet duyguları zedelenebilir.
  • Sosyal etki : Sosyal etki, bir insanın bir başka insanın yargı, tutum ve fikirlerinin etkisi altında kalarak kendi tutum, fikir ve yargılarında değişiklik meydana gelmesidir. Ekip içinde her üye diğer üyeyi etkiler, bu da ekip çalışması süreçleri üzerinde doğrudan bir etki yapar. Bu nedenle, ekip liderinin sosyal etki süreçlerinden haberdar olması, sorunlar yaşanmadan önlem almasına ve ekibini yönlendirmesine olanak tanır.

Sıkıntıların Aşılmasında Lider’in Rolü

  • Uzlaşma sağla. Uzlaşma aslında bizim Türk kültür değerleri arasında çok olumlu bir özellik olarak algılanmaz. Oysa ekip çalışmasının verimliliği, ekip üyelerinin uzlaşmaya yatkınlığına bağlıdır. İş birliği ve rekabet, bugünün dünyasında çok önemli iki kavramdır. 2000 yılında Nobel ödülü alan ünlü matematikçi Nash’in hayatının konu edildiği “Akıl Oyunları” filmiyle dikkatleri çeken oyun teorisi, birbiriyle çelişen olasılıklar karşısında en doğru stratejiyi saptama, bireylerin davranışlarını belirlerken tek başlarına değil, diğerlerinin de tavır ve niyetlerinin dikkate alınması yöntemidir.
  • Kazanan ve kaybedenin olmadığı oyunlarda iş birliği önem kazanır. Oyuncuların iş birliği yapması halinde, iki tarafın da kazanması mümkündür. Aslında oyun teorisi, gerek ekip içi, gerekse aynı kurumdaki ekipler arası ilişkilerde çatışma yaşandığında, çeşitli olasılıklar arasında en doğru stratejiyi seçmeye yönelik sistematik bir yaklaşım sunmaktadır. Ekiplerin oyunu nasıl oynadığı günümüzde çok önemlidir. Dengenin her iki tarafın da lehine olmasından herkes kazançlı çıkacaktır.
  • Ekip üyelerini harekete geçir. Çalışma hayatı açısından motivasyon, kişilerin çalışmayı başlatmalarını, sürdürmelerini ve görevlerini istek ve coşkuyla yerine getirmelerini sağlar. Yapılan araştırmaların bazıları, amaçların belirlenmesine çalışanların dahil edilmesinin en güçlü motivasyon faktörü olduğunu işaret etmektedir. Dolayısıyla, kurum içinde verimi yükseltecek en önemli adım, çalışanların birim/ekip/kurum amaçlarının saptanmasının yanı sıra bazı kararlara katılmalarını sağlamak olabilir. Ekip liderinin sorumluluğu birlikte çalıştığı kişilere iç motivasyonlarını yüksek tutmaları gerektiğini ve bunun kendi sorumlulukları olduğunu hatırlatmaktır. Bu nedenle, liderin kendisi kesinlikle düşük motivasyonlu olmamalıdır.
  • Kültürel farklara duyarlı ol. Toplumsal kültürde var olan değerler, yöneticilerin çalışanlar hakkındaki varsayımlarını etkiler ve onlara karşı davranışlarını şekillendirir ve yönlendirir. Türkiye’nin de içinde bulunduğu çeşitli ülkelerde yapılan araştırmalar, Türk toplumunun ataerkil bir yapı gösterdiğini, topluluğa bağlılığın önemli bir değer olduğunu ortaya koymuştur. Ekip içi iletişimin başarılı olması, liderin yaklaşımının kültür yapısına uygun olmasına bağlıdır. Türkiye gibi toplulukçu kültürlerde liderlerin grup bilincinin,aidiyet duygusunun gelişmesine destek vermesi daha iyi sonuçlar doğuracaktır.
  • Duygusal zekanla fark oluştur. Duygusal olgunluğun en önemli yanlarından biri, duygularını kontrol edebilme özelliğidir. Başarılı liderlerin büyük bölümünün duygu dünyalarını denetleyebildikleri görülmüştür. Verilen her kararın ve atılan her adımın ardında aklın gerekçeleri olduğu kadar, duygu dünyasının izleri de vardır. Duygular, amaca hizmet ettiklerinde son derece yararlıdır; yol gösterir, harekete geçirir ve etkinliği artırırlar. Günümüzde belkide en zor bulunan özelliklerden biri, Duygusal Olgunluk özelliğidir. Duygusal Olgunluğa sahip bir lider;
    • Duygularının ne olduğunu bilir ve kararlarında onlardan yararlanır,
    • Duygusal yaşamını ona teslim olmadan yönetebilir, bunalım ya da kaygıların hayatını karartmasına izin vermez ya da kızgınlıkla ayağı yerden kesilmez,
    • Engeller karşısında direnebilir ve hedeflerine ulaşmak için duygu ve davranışlarını yönlendirebilir,
    • Başkaları ne hissettiğini söylemek zorunda kalmadan, onların duygularını  okur,
    • Ekip içi ilişkilerde sorun olabilecek duygu patlamalarını ustalıkla ve uyum içinde yönetebilir.

Sonuç

Bugün ekip çalışmasının önem kazandığı iş hayatında, yazımızın başında da ifade ettiğimiz gibi  özellikle bizim gibi lider temelli yönetim anlayışının baskın olduğu toplumlarda liderliğin önemi daha da artmıştır.

Bir şirketin başarılı olması, çalışanlarına gurur ve mutluluk vermesi, uzun dönemde kârlılığını devam ettirmesi, rekabet ortamında varlığını sürdürmesi, ekip çalışması ve ekibi etkin bir biçimde yönlendiren liderlerle mümkündür.

Ekip liderinin insanları yönetmesi için, duygularını yönetmesi gerekir. Ancak kendinin farkında olan lider, başkalarını da anlayabilir ve yönlendirebilir ve böylelikle ekibinin etkin çalışmasını sağlar.

Not : Bu yazı da Prof.Dr. Acar Baltaş’a ait bir makaleden alıntılar vardır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s